Mijn Paradigma

Je hebt mijn paradigma bereikt, wat goed voor jouw!!! Nee, ik ben slechts aan het plagen, die narcistische titel is slechts bedoeld om met mezelf te spotten, ter compensatie van het maken van zo'n site. ^_^

Deze site is gemaakt om mensen een idee te geven over wat mijn paradigma juist inhoudt. Sinds ik in Januari 2005 bekeerd ben tot de Islam; heeft men mij al duizenden malen gevraagd waarom juist. Ik geef dikwijls verschillende antwoorden. Ieder van die antwoorden zijn dan wel juist, maar tegelijk onvolledig. Zelfs al zou ik elke gebeurtenis en elke gedachte die ik daarbij had opsommen; dan nog zou ik niet het volledige verhaal vertellen. De uitleg hierachter  is meer dan een verhaal, meer dan de som van de verschillende delen. Persoonlijke ervaring kunnen je ver brengen, maar daar stopt het niet bij. Daarom heb ik deze site gemaakt, met verschillende pagina's met daarin uiteenlopende onderwerpen. Elk van die onderwerpen hebben op de één of andere manier bijgedragen tot mijn bekering, als een soort puzzel. Een korte biografie vind je bij "Mijn verhaal" Feedback is een klein forum waar lezers mijn visies kunnen uitdagen. Alle andere pagina's leggen mijn specifieke visies en interpretaties van uiteenlopende onderwerpen uit.

In de zoektocht naar wat waarachtig is, is de zwaarste opdracht het onderscheiden van algemene foutieve opvattingen. Een vijfjarige kan u vertellen dat eenhoorns niet bestaan, dat is niet onze grootste uitdaging. De uitdaging ligt daar waar onze wereldse kennis ontoereikend is om een onbetwiste uitspraak te maken. Daar waar de verbeelding nog vrij is, los van ontdekkingen en feiten. Maar hoe kunnen we dan die foutieve opvattingen onderscheiden van de correcte? Mark Twain, een engels schrijver zei ooit dat een leugen de wereld halfweg kan rondlopen terwijl de waarheid nog zijn schoenen aan het aandoen is. Als we aannemen dat alles wat we denken dat waar is, ook daadwerkelijk waar is; dan zou onze ijdelheid onze kennis ver overstijgen. Meningen verschillen, wat vandaag mythen zijn waren ooit zekerheden; en wat vandaag zeker is was ooit fictie. We stellen vast dat stadslegendes de logica tarten in een tijdperk dat gekenmerkt is door communicatie en kennis. We zijn wanhopig in nood van een verificatieproces voor universele waarheden.

Voor vanzelfsprekende waarheden zoals "Objecten die je in de lucht laat hangen zullen vallen" is het natuurlijk makkelijk om ze te testen en de correctheid ervan zelf te verifiëren. En alhoewel er ongetwijfeld wel filosofen zullen zijn die beweren dat zelfs de zwaartekracht geen zekerheid is; kunnen we met een gerust hart stellen dat inhoudelijk er een waarheid in die zin zit. Als we dan een theorie formuleren op basis van dat empirisch onderzoek, dan krijgt de theorie een prestigieuze wetenschappelijke status. Als we echter over zaken handelen uit vakgebieden zoals de sociologie, psychologie, religie of de ethica, dan wordt de testbaarheid plots véél moeilijker. En zelfs daar waar er sprake is van testbaarheid, merkt men dat de conclusies van de testen open voor interpretatie zijn. Om een concreet voorbeeld te geven, de snarentheorie heeft nog steeds problemen om erkent te worden als wetenschappelijke theorie omdat het puur gebaseerd is op wiskundige bewijzen, en niet op empirisch onderzoek. Of zoals Einstein het zei: "Voor zover dat de wetten van de wiskunde tot de realiteit verwijzen zijn ze niet zeker, en voor zover ze zeker zijn, verwijzen ze niet tot de realiteit.".

Omdat het onmogelijk is voor één enkele persoon om een gedetailleerd inzicht te hebben in alle wereldse kennis, zijn we allen genoodzaakt om te vertrouwen op de expertise van anderen. Zo zullen de meeste bijvoorbeeld, als ze resultaten van een bloedonderzoek ontvangen, deze door hun dokter laten diagnosticeren. Maar uiteraard kunnen ook experts de bal misslaan. Soms omdat ze een belangenconflict hebben, soms omdat ze een bevooroordeeld zijn, en soms gewoon omdat ze zelfs in hun eigen vakgebied slecht geïnformeerd zijn. Mensen hebben nu eenmaal de neiging om bevooroordeeld te zijn. Door hun persoonlijke ervaringen, hun overtuigingen, of wat dan ook. Het is zo goed als onvermeidbaar. Ergens kruipt een veronderstelling binnen, en de hele theorie die daarop bouwt is maar zo sterk als zijn zwakste schakel, die veronderstelling.

Een andere methode om waarheid van valsheid te onderscheiden is "het scheermes van Ockham". Deze theorie stelt dat een uitleg niet meer complex hoeft te zijn dan nodig. Dat wil dus zeggen, als je twee verschillende maar voor de rest evenwaardige theorieën hebt; die beide éénzelfde fenomeen trachten te verklaren, dan is de eenvoudigste van die twee meest waarschijnlijk de correcte. Nu is het geen sinecure om in de eerste plaats vast te stellen dat twee theorieën inderdaad een evenwaardig verklaring geven, en dit is nochtans een onmisbare voorwaarde. Een bijkomend probleem is ook nog dat het niet altijd eenvoudig is om af te wegen welke van de twee nu juist het eenvoudigst is. Zulk een inschatting of oordeel naar eenvoudigheid is al te vaak bevooroordeeld. Om dit te illustreren geef ik graag een voorbeeld vanuit het antropische principe.

Argument van de theïst op basis van het antropishe principe:
Als men stilstaat bij de complexiteit waarmee de wetten van de fysica zich manifesteren in de fysiologie van de mens, in de balans van de kosmologie of de natuur hier op aarde, wordt het vlug duidelijk dat om het even welke kleine wijziging daarin, dat leven in het universum onmogelijk had geweest. Zo citeer ik Stephen Hawkins: “If the rate of expansion one second after the 'Big Bang' had been smaller by even one part in a hundred thousand million million (0,000000000000001%), the universe would have recollapsed. The odds against a universe like ours emerging out of something like the Big Bang are enormous”. (A brief history of time: from the big bang to black holes' pg 128)
Vrij vertaald: als de snelheid waarmee het universum een seconde na de big bang uiteenzette slechts 0,000000000000001% kleiner was geweest, dan was het universum terug ineengevallen. De kans dat een universum zoals het onze uit zoiets als een big bang voortkomt is enorm klein.
Een gelijkaardig citaat: “If gravity (released by the Big Bang) had been stronger or weaker by even one part in ten thousand million million million million million million then life sustaining stars like the sun could not exist. This would most likely make life impossible.” (Brandon Carter, ‘New Physics’ Page 187).
Opnieuw vrij vertaald: Indien de zwaartekracht die vrijgegeven was door de big bang slechts 0,00000000000000000000000000000000000001% zwakker of sterker geweest; dan waren sterren zoals onze zon dewelke een bron van energie voor leven zijn nooit mogelijk geweest. Dit zou meest waarschijnlijk (enige vorm van) leven onmogelijk gemaakt hebben.
Als conclusie kan men dus stellen, dat dit universum gemaakt is vanuit een ontwerp van leven, en vervolgens zorgvuldig is opgebouwd om zulk leven te kunnen onderhouden. Zulk een fijn gebalanceerd universum met zo'n complexe wezens erin kan gewoonweg niet het resultaat zijn van "geluk". Deze orde getuigd van een schepper.

Tegen argument:
Deze appreciatie van de eigenschappen van de natuur is een gevolg van onwetendheid. De mens is overweldigd door informatie die hun begrip en verbeelding voorbijgaat. Vervolgens zoekt men naar een eenvoudige verklaring. Maar de "orde" die men in het universum ziet is subjectief. In de realiteit is de natuur zeer chaotisch, maar wij categoriseren ze gewoonweg in een ordelijke wijze omdat dit makkelijker te vatten is. En indien de wetten der fysica verschillend hadden geweest, dan hadden we ze gewoonweg anders geclassificeerd. En leven zou desondanks toch kunnen bestaan hebben, maar het had dan wel in een compleet andere vorm geweest dan hoe het nu is. Zo een hypothetische universum met verschillende levensvormen zou zo verschillend in opmaak zijn, dat we het met onze beperkte geesten waarschijnlijk moeilijk of zelfs niet kunnen inbeelden. Het zou anders evolueren dan dat het leven nu geëvolueerd is. Verschillende wetten zouden andere adaptaties bevoordelen. Ter conclusie kan men dus stellen, dat alles begon met de wetten van de fysica, en dat leven hieruit voortgekomen is, is een kwestie van puur geluk.

We merken hier op dat het tegenargument zich op het scheermes zou kunnen steunen. Een verklaring zonder een schepper is uiteraard veel simpeler dan een verklaring met een scheper. Maar daarmee is de kous niet af, de theïst kan zich ook op het scheermes van Ockham berusten. Hij zou kunnen stellen dat een schepper als verklaring veel eenvoudiger is dan puur geluk als verklaring. Geluk is namelijk een rookgordijn. De term geluk suggereert dat iets tegen de verwachtingen in is gebeurt. Meestal gebruiken we deze term als we de omstandigheden dewelke het resultaat beïnvloeden niet in onze voorspelling hebben kunnen incalculeren. Als we dus zeggen dat leven in het universum geluk is, zeggen we in feite dat dit gebeurt is door omstandigheden die we niet kunnen incalculeren omdat ze ons begrip te boven gaan. Als we terugvallen op woorden zoals geluk, erkennen we dat we falen om de strikte causaliteit tussen twee fenomenen vast te stellen. De theïst kan dus antwoorden dat de stelling óf het universum is geschapen óf het is niet geschapen vals is. Dit is een valse vertegenwoordiging van beide standpunten. Het tegenargument is onvolledig en verklaart het universum niet, en men probeert deze onvolledigheid toe te dekken met de term "geluk". Maar geluk bestaat niet in de fysica. Hier ontbreekt dus een stuk, een stuk dat veel complexer is dan "een schepper". een stuk dat ervoor zorgt dat juist de theïst op het scheermes van Ockham kan steunen.

Nu is dit verschil in oordeel tussen beide niet het gevolg van de paradoxale karakter van het scheermes van Ockham, noch is het een gevolg van een inwendig paradox van het antropishe principe zelf. Deze tegenstrijdigheid in visie komt gewoonweg voort vanuit hun verschillende wereld-visie. Een theïst is bevooroordeeld in het bestaan van God door zijn religie.Voor hem is dus de term "toeval" een onnodige uitbreiding van zijn wereld-visie. Voor de atheïst aan de andere kant, is het dan weer de term "Schepper" welke een onnodige uitbreiding lijkt op zijn wereld-visie, dat terwijl voor hem het bestaan van toeval vanzelfsprekend lijkt. Als conclusie onthouden we, dat beide kanten moeten onthouden dat Ockham's scheermes waardeloos is, waneer men vertrekt vanuit verschillende wereld-visies.

Pragmatisme is nog een methode om waarheid van foutieve informatie te scheiden. Charles Pierce (1839-1914) stelde voor om de bruikbaarheid van een theorie te gebruiken als onderscheid. De meest waarheidsgetrouwe stadsplan, diegene die ons op onze bestemming brengt, is hoogstwaarschijnlijke de juiste. Dit is een zeer goede methode om vast te stellen dat iets juist is. Nadat we een raket naar de maan stuurden, met enkel Newtoniaanse fysica, lijkt het nog absurd om eraan te twijfelen of die theorie juist is. Het is bruikbaar, dus is het waar. Het wordt echter soms vergeten dat dit slechts in een richting werkt, men kan niet altijd aantonen dat iets vals is door een gebrek aan praktische toepassingen.
Door een tekort aan testbaarheid en bruikbaarheid is de wetenschap voorzichtig bij het aanvaarden van de string theorie bijvoorbeeld. Deze theorie is enkel wiskundig bewezen, en velen onthouden zich dus van een mening hierover. Vanaf een bepaald punt wordt een theorie eerder filosofisch dan wetenschappelijk door zijn on-testbaar karakter. En alhoewel ik me hier volledig bij kan vinden, vind ik het toch niet onbelangrijk om erbij stil te staan dat alhoewel een vereenvoudigt stadsplan beter bruikbaar is door zijn leesbaarheid, is toch een gedetailleerd stadsplan accurater! Het heeft weinig zin om vast te hangen aan deze testbaarheid. Newtoniaanse fysica kan dan wel voldoende zijn om een raket naar de maan te sturen, maar als we de wereld van het hele kleine bestuderen, de kwantumfysica, dan wordt die Newtoniaanse fysica nagenoeg nutteloos. Maar hoe kunnen we nu twee verschillende fysica naast elkaar hebben in dezelfde wereld? Op het eerste zicht lijkt dit misschien ok, maar er zijn duidelijk contradicties. Als men bijvoorbeeld wil berekenen wat er gebeurt in een zwart gat. Een zwart gat is een ster me zo'n enorm grote massa dat de zwaartekracht die doet imploderen naar een enorm klein volume. Hier hebben we dus zowel de zwaartekracht te bereken als ook de kwantum-fysische wetten die belangrijk worden in kleine volumes, maar beide samen brengen onlogische resultaten, in het ergste geval zijn beide fout. In het beste geval, zijn beide onvolledig. Hoe je het ook draait of keert, conclusie blijft dat bruikbaarheid geen absolute zekerheid brengt.

Tenslotte rest ons nog ons meest primitieve methode. Onze eigen logica, op dewelke alle andere methodes vroeg of laat ook terugvallen. Maar ook deze is niet feilloos. we kunnen iets niet naar logica toetsen zonder eerst veronderstelling te maken. Een logisch argument zonder enige begin gegevens is zoals wiskunde zonder axioma's. Een axioma is een veronderstelling dat niet onderwerpelijk is aan bewijs of tegenbewijs. Zijn waarheid is vanzelfsprekend of gewoon voorwaardelijk. Als voorbeeld uit de geometrie: "Waar de punten en lijnen in een vlak een systeem zijn, is een axioma dat door twee willekeurige punten in dat vlak er slechts één unieke lijn gaat."
Zoals ik zei wordt dit meestal als vanzelfsprekend beschouwd, toch bestaan er wiskundige die alternatieve wiskundige theorieën hebben opgebouwd vertrekkend vanuit verschillende axioma. Deze alternatieve wiskunde, ondanks dat ze soms moeilijk te vatten is, is toch volstrekt logisch, en in sommige gevallen zijn die theorieën zelfs praktisch bruikbaar!